بسم الله الرحمن الرحیم
به آیه 58 سوره بقره رسیدیم که خداوند متعال میفرماید:
«وَإِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هَذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ»
و به ياد آريد آن زمان را كه به شما گفتيم: به اين قريه درآييد و از نعمتهاى آن هر چه و هر جا كه خواسته باشيد به فراوانى بخوريد. ولى سجدهكنان از دروازه داخل شويد و بگوييد: بار گناه از ما فرو نه. تا خطاهاى شما را بيامرزيم و به پاداش نيكوكاران بيفزاييم.
نکتهها:
1. زمانی که بنیاسرائیل مطیع حضرت موسی بودند برایشان دریا شکافته شد؛ اما وقتی حرف حضرت موسی را گوش نکردند چهل سال تنبیه شدند در جلد 22 تسنیم آمده که در یک سرزمین صبح حرکت میکردند شانزده فرسخ هم بیشتر نبود میخواستند به مقصد بعدی برسند یعنی 80 کیلومتر یعنی فاصله نجف تا کربلا کلاً همین قدر میخواستند طی کنند؛ اما چهل سال طول کشید صبح حرکت میکردند غروب میدیدند دوباره همان جا هستند این تنبیهشان در سرزمین تیه بود بعد از چهل سال وقتی آن متکبران از بین رفتند خداوند متعال دستور داد که وارد این قریه شوید من نامهایی که در قرآن کریم برای بیتالمقدس آمده چند مورد را عرض میکنم بعضی وقتها خداوند به بیتالمقدس خطاب کرده “هذه القریه” مثل آیه 58 سوره بقره بعضی وقتها عبارت قرآن این هست ارضی که ما برای عالمین برکت بهش دادیم آیه 71 سوره انبیا «الْأَرْضِ الَّتِي بَارَكْنَا فِيهَا»
بعضی وقتها در قرآن ارض مقدسه نامیده شده مثل آیه 12 سوره مائده «يَا قَوْمِ ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ»
چهارمین تعبیر آیه1 سوره مبارکه اسراء هست آیه معراج«سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُ»
و تعبیر پنجمی که آمده در آیه93 سوره یونس هست«وَ لَقَدْ بَوَّأْنا بَنِي إِسْرائِيلَ مُبَوَّأَ صِدْقٍ» هرآينه بنىاسرائيل را در مكانى نيكو(صدق) جاى داديم.
پس سرزمین بیتالمقدس این پنج نام بهش اطلاق شده است در این آیه خداوند سه دستور الزامی دارد:
یک) وارد این سرزمین بشوید.
دو) از یک دری به نام باب حطة بهصورت «سُجّدا».
برخی از مفسرین گفتند: ارتفاع این در کوتاه بود مثل در زورخانه.
بعضی گفتند: نه اصلاً وظیفهشان این بود که قبل ورود سجد کنند و بعد وارد شوند.
سه) موقعی که میخواهید باحالت تواضع وارد شهر شوید باید زبانتان این را بگوید: حطة.
در جواب این سؤال که کلمه حطة عربی هست و زبان آنان عبری بوده است بعضی مفسرین گفتند: مگر نماز برای همه مردم با لفظ عربی نیست؟
پس سه دستور الزامی برایشان آمد. یک دستور هم ترخیصی «فَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا» از این نعمتهای سرزمین مقدس هرچه خواستید بخورید و استفاده کنید.
متأسفانه بعد از چهل سرگردانی این دستور جدید که آمد آن را هم زیر پا گذاشتند.
اولا «وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا» را نافرمانی کردند. در روایت داریم: أَنَّهُمْ لَمَّا بَلَغُوا الْبَابَ رَأَوْا بَاباً مُرْتَفِعاً فَقَالُوا: مَا بَالُنَا نَحْتَاجُ إِلَی أَنْ نَرْکَعَ عِنْدَ الدُّخُولِ هَاهُنَا، ظَنَنَّا أَنَّهُ بَابٌ مُتَطَأْمِنٌ لَا بُدَّ مِنَ الرُّکُوعِ فِیهِ، وَ هَذَا بَابٌ مُرْتَفِعٌ.
وقتی به در رسیدند، دری بلند را مشاهده کرده و گفتند «ما احتیاجی به رکوعکردن و خمشدن نداریم؛ (قبل از اینکه به این در برسیم) گمان میکردیم این در کوتاهی است که برای ورود به ناچار باید خم شد ولی (میبینیم) این در بلند و مرتفع است. موسی (علیه السلام) و یوشعبننون (علیه السلام) تا کی میخواهند ما را مسخره کنند و برای چیزهای بیهوده ما را به سجده وادارند»؟! پس پشت کرده و به طرف در رفتند. (بیحرمتی کردند).
ثانیا«وَقُولُوا حِطَّةٌ» را نافرمانی کردند و با تمسخر به جای لفظ حطة گفتند: حنطة.
فقط دستور ترخیصی «فَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا» را انجام دادند.
2. عبارت آخر آیه شامل آنانی است که طبق دستور عمل کنند. «نَغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ» خداوند میبخشدتان و گناهتان پاک میشود.
«وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ» اگر شما دستور الزامی را انجام بدهید علاوه بر غفران، مشمول رحمت رحیمیه خداوند متعال هم میشوید.
3.ارتباط این آیه با اهلبیت:
احادیث فراوانی در برهان جلد 1 صفحه 103 وجود دارد که فرمودند این حطه همان اهلبیت عصمت و طهارت هستند.
امام هادی علیهالسلام میفرماید: «أَیْ قُولُوا إِنَّ سُجُودَنَا لِلَّهِ تَعْظِیماً لِمِثَالِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٍّ (علیه السلام) و آلهما وَ اعْتِقَادُنَا لِوَلَایَتِهِمَا حِطَّهٌ لِذُنُوبِنَا»
سجدهی ما برای خداوند و به جهت بزرگداشت مقام محمّد (و علی (علیه السلام) است و اعتقاد ما به ولایت آنها، مایهی مغفرت است.
قَالَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِین (علیه السلام): … فَإِنِّی سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَقُولُ لِی: مَثَلُکَ فِی أُمَّتِی مَثَلُ بَابِ حِطَّة فِی بَنِی إِسْرَائِیلَ فَمَنْ دَخَلَ فِی وَلَایَتِکَ فَقَدْ دَخَلَ الْبَابَ کَمَا أَمَرَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَل.
امام علی (علیه السلام) از پیامبر خدا شنیدم که میفرمود:«ای علی (علیه السلام)! مَثَل تو در میان امّت من همچون دروازهی حطّه (آمرزش و غفران الهی) بنیاسرائیل است؛ پس هرکس وارد ولایت تو شود در واقع طبق امر خداوند، وارد آن دروازه شده است.
در حدیث دیگری از حضرت علی علیهالسلام داریم «انا باب الحطة» یا امام باقر علیهالسلام فرمود: «نَحْنُ بَابُ حِطَّتِکُمْ». ما باب حطّهی شما (موجب غفران و آمرزش الهی) هستیم.
خدایا همه ما را در دنیا و برزخ و آخرت همنشین محشور و معیت با محمد و آل عطا بفرما.
